Действия с Документом
Форпост № 2, люты
|
Пачала ажываць "Расстраляная літаратура"
Прэзентацыя кнігі пад такой назвай адбылася ў Гародні. Па сутнасці, анталогіі знішчэння беларускай літаратуры на 696 старонках. Унікальная з’ява. Унікальная таму, што ў кнізе сабраны творы 66 беларускіх літаратараў, знішчаных сталінскім рэжымам у 1920-50-я гады мінулага стагоддзя. Літаратараў, якіх мы практычна не ведалі і не ведаем да сённяшняга часу. За выключэннем, безумоўна, некалькіх прозвішчаў, якія часцей за іншых усплывалі ў матэрыялах даследчыкаў і даходзілі да нашага ўсведамлення. Напрыклад, Гартнага, Гарэцкага, Зарэцкага, Галавача… Астатнія прадстаўнікі тагачаснай беларускай літаратуры заставаліся невядомымі, быццам сапраўды іх творы былі расстраляны. Аднак аўтары кнігі сццвярджаюць, што назва кнігі ўмоўная, хутчэй метафарычная, бо літаратуру расстраляць нельга. Што, дарэчы, яны і даказалі. Яны – гэта ўкладальнік кнігі Міхась Скобла, аўтар прадмовы Анатоль Сідарэвіч, а таксама Лідзія Савік і Кастусь Цвірка. – Большасць расстраляных творцаў – людзі 30-40 гадоў – самага росквіту кожнага чалавека. Я не магу сказаць, якімі былі б мы сёння і якой была б наша літаратура і культура, каб жылі гэтыя людзі, – зазначыў паэт Міхась Скобла. – Але што іншымі – безумоўна. Аўтары анталогіі расстралянай літаратуры паведамілі, што ў зборы не поўны пералік знішчаных паэтаў і празаікаў. Іх больш 100, яшчэ два дзесяткі лёсаў творцаў амаль невядомыя. Акрамя таго, што яны былі закатаваны, расстраляны, памерлі ў турмах і лагерах.Увогуле з 200 літаратараў перад вайной засталося каля 40 чалавек. Анатоль Сідарэвіч удакладніў: у кнізе чытач знойдзе пытальнікі, таму што былі праблемы з датоўкай смерці людзей. І 40-50-я гады у беларускай культуры – гэта гады мертвага творчага сезону. Спатрэбілася не адно дзесяцігоддзе, каб вырасла новае пакаленне беларускіх літаратараў. Аднак нельга адмаўляць і тое, што ў апошнія за гэтым перыядам гады літаратура так і не паднялася ва ўвесь рост і патэнцыял. – Гэтыя людзі, – дадаў Міхась Скобла, – не займаліся тэрорам, не ваявалі супраць улады, а многія змагаліся ў радах Чырвонай Арміі. Але былі знішчаны за тое, што былі беларусамі і любілі сваю Бацькаўшчыну. З-за гэтай любові яны і загінулі. Мы вярнулі беларусам спадчыну праз боль і страты… Гэтая кніга павінна была выйсці да чытача і яна выйшла. І адначасова сама задала пытанне, звернутае ў нашу рэчаіснасць: у сённяшніх літаратараў лёс іншы. Але ці не расстрэл гэта духоўны, калі іх творы нідзе не друкуюцца ў айчынных дзяржаўных выдавецтвах? Алесь Васількоў 19.02.2008
Белорусские женщины были сексуальными всегда!
Такое заявление прозвучало на встрече гродненской молодежи с кандидатом исторических наук Натальей Слиж, которая изучает гендерную политику Беларуси. Она рассказала о героях и героинях белорусской любви. Пожалуй, это было самое увлекательное путешествие в белорусскую историю. И оно вызвало бурю эмоций, потому что касалось извечной темы любви наших предков. Пришедшие могли услышать ответы на многочисленные вопросы, например, какими были женщины в ХУ111 веке, почему Гродно называли великокняжеской столицей любви, был ли Станислав Август Понятовский женат, имелись ли у Антония Тизенгауза любовницы… И вообще, какова она, белоруска той эпохи не только из княжеских дворцов, но и из мещанских поселений? Вот мнение Натальи Слиж: – К сожалению, мы потеряли за советское время культуру отношений, которая существовала в ту эпоху даже в крестьянских семьях. В эпоху Просвещения, а это – ум, отход от религии. Сексуальные отношения, конечно, попадают в поле моих интересов, поскольку изучаю тему семьи. Так вот, все приезжающие в ВКЛ считали белорусок самыми темпераментными и даже в некоторой степени распущенными во всей Европе. Женщины могли жить так, как им хотелось. Они могли уйти жить к другим мужчинам и никто не мог заставить их изменить свое решение. И это при том, что браки стали уже обычным явлением. Темперамент у белорусов был на уровне. И когда нахожу сведения, что некто Иван в 70 лет мог сделать ребенка, то это и подтверждает нашу историческую сексуальность. Предки были людьми с чувством собственного достоинства, гордые. Они были воинственными и никому не разрешали себя оскорбить. Мы многое утеряли от них. Исследовательница белорусской семьи заметила также, что Гродно слыл в Великом Княжестве Литовском столицей любви. Последний король Речи Посполитой Станислав Август Понятовский имел не только Новый Замок, но и еще три резиденции. В них тоже кипела любовь, может потому, что королю запретили жениться. А если у молодого человека нет жены, то у него есть много любовниц. Далее она заметила, что, к сожалению, культура отношений в настоящее время изменилась. Причем не в лучшую сторону. Тот пласт отношений мы потеряли – прежде всего отношение к женщине, да и к мужчине тоже. Тогда он был главным в семье, ему доверяли, в любых ситуациях, на него и рассчитывали. Историк подчеркнула: любовь на белорусских просторах существовала всегда. И наши предки в некоторых любовных отношениях дадут нам фору. Они любили, умели это делать основательно, со вкусом и интригами. Кирилл Василькевич Фото автора 17.02.2009
В 15-километровой зоне у Шенгена режим пал!
Исчезли наивные препятствия, которые, якобы, усиливали неприкосновенность госграницы. Хотя космические спутники уже находят иголку в стогу сена… Неделю как живем при упрощенном порядке посещения приграничной территории. Сама же погранзона сокращена до пределов сельсоветов с 50 до 10-15 км. И что с того? Да радуются все. Ведь иной раз решение посетить какой-то уголок в Вороновском, Ошмянском и других приграничных районах возникало сиюминутно, как только там что-то происходило. Но пропуск не всегда был. О ночевке в местных гостиницах в таком случае и говорить не приходилось. Страдали и приграничные райцентры, особенно когда в них проводились какие-то областные или республиканские мероприятия. Поэтому, без сомнения, после падения режима увеличится количество приезжающих и, безусловно, туристов. Последним особенно приятно, потому что много исторических, культурных достопримечательностей находится на этих территориях. Тот же Августовский канал вздохнул свободно, когда отдыхающим не надо было брать с собой то ли пропуск, то ли разрешение. А что нужно? Паспорт само собой. И, конечно, деньги, потому что ну не могло государство в период финансовой стагнации не содрать с приезжающих рубль-другой. В кармане надо иметь хотя бы 0,2 базовой величины (7000 руб.), чтобы уплатить госпошлину. Кроме этого, надо уведомить погранкомендатуру или ближайшие подразделения погранслужбы не позднее, чем за 24 часа до планируемого посещения. Достаточно телефонного звонка с озвучиванием паспортных данных, цели и сроков приезда. Можно приехать и непосредственно в комендатуру. Госпошлину не платят граждане, постоянно проживающие в погранзоне. А также имеющие родственников, могилы родственников, дачные участки, путевки в санатории, командировочные удостоверения при наличии подтверждающих документов. Куда обратиться? Гродненский погранотряд - 80152-74-45-29 Сморгонский погранотряд – 801592 -358-83 Лидский погранотряд – 801561 -510-20 Алесь Васильков 12.02.2009
Дзіцячы хоспіс ператварылі ў гуманітарную "клетку"
У Слоніме безнадзейна хворым дзеткам дабрачынныя людзі дапамагаюць псіхалагічна, сацыяльна і матэрыяльна. Затое райвыканкам вылучыў памяшканне без вады, туалета, цяпла… Ні для каго не сакрэт: у Беларусі няма адзінага грамадства. Ёсць дзяржава ў дзяржаве – чыноўнікі з сілавымі структурамі – і ўсе астатнія.Галоўны матыў першых – застацца на сваіх месцах як мага даўжэй, а для гэтага трэба не варушыцца і нічога не рабіць. Другім трэба проста выжыць у такой сітуацыі. Дзе ж тут да спачування і дзе ж тут да паглыблення дабрыні. Мы не можам засвоіць новыя яе віды, гэта немагчыма пры адсутнасці маралі. Найцяжэйшае пакаранне для чалавека – адзінота. Двойчы найцяжэйшае – хворая адзінота. Тры гады назад у Слоніме за кошт ахвяраванняў людзей і замежных (не сваіх) спонсараў быў адчынены дзіцячы хоспіс. Варыянтаў яго існавання шмат, і ў Слоніме выбралі той, які найбольш адпавядае – паліатыўны. Гэта значыць, што безнадзейна хворым дзеткам дабрачынныя людзі дапамагаюць псіхалагічна, сацыяльна, духоўна і матэрыяльна, каб аблегчыць жыццё. І не толькі іх, але і бацькоў, таму што ім вельмі цяжка змагацца з такім прысудам сам на сам. Канешне, у першую чаргу трэба было памяшканне з усімі выгодамі, бо як хворае дзіця заедзе ці зойдзе ў прыбіральню на двары, без ніякіх зручнасцей? Думаеце, мясцовая ўлада звярнула на гэта ўвагу? Выдзелілі на тэрыторыі СШ № 4 малюсенькае памяшканне без вады, побач няма туалета, зімою холадна – вось гуманізм слонімскіх чыноўнікаў. На той час старшынёй мясцовага райвыканкама быў сёлетні член Палаты прадстаўнікоў, дарэчы. Як і дарэчы нагадаць тое, што камунальныя выплаты хоспісу ўстанавілі, як для прадпрыемстваў. Усё гэта не дазваляе пашырыць спектр аказваемых паслуг безнадзейна хворым, а аб павелічэнні штату і гаварыць не прыходзіцца. Добраахвотныя супрацоўнікі хоспісу гатовы адчыніць дзённае аддзяленне для цяжка хворых – іх рэабілітацыі і адаптацыі, а таксама часовы сацыяльны прыют і сацыяльныя ложкі, але дзе ж іх памесціш? Патрэбен яшчэ хоць адзін пакойчык, удвая большы за сённяшні. І нават у такую гуманітарную "клетку" дзеткі й бацькі едуць, прыходзяць, каб не застацца адзін на адзін з болем. На дапамогу прыходзяць псіхолагі, кансультанты па сацыяльна-прававых пытаннях. Да некаторых на дом выязджаюць брыгады, існуе сястрынскі нагляд і шмат чаго яшчэ добрага, у залежнасці ад стану кожнага хворага. Галоўнае ж, такім дзеткам і іх бацькам патрэбны зносіны паміж сабой – пагаварыць, падзяліцца болем, паспачуваць. Але немагчыма – ужо тры гады ў холадзе. І тры гады з болем, які ніяк не дойдзе да мясцовага райвыканкама. Алесь Васількоў 05.02.2009 |