Действия с Документом
Прынямоньне № 3, сакавік
|
Ці ўдалася дыктоўка?
На Гарадзеншчыне ў ёй удзельнічалі каля трохсот чалавек. У вобласьці дыктоўку правялі ў Горадні, у Мастах і ў Слоніме, усяго райцэнтраў сямнаццаць. Гарадзенцаў прыйшло на дыктоўку ў Таварыства беларускай школы 206 чалавек, яшчэ 34 напісалі яе экстэрнам. Гэта паведаміў адзін з арганізатараў Павал Мажэйка. На 320 тысяч насельніцтва гораду – няшмат. Але настрой панаваў вельмі пазытыўны: прыйшлі і маладыя, і людзі старэйшыя, некаторыя зь дзецьмі, я спаткаў аднаго знаёмага, які пісаў дыктоўку зь пляменьніцай. У Слоніме такога памяшканьня, як у Горадні няма, таму дыктоўку праводзілі на прыватнай кватэры. Удзельнікаў было 21. Затым адбылася невялікая вечарына: чыталі вершы, глядзелі "Плошчу" Хашчавацкага. Цікава, што ў Мастах, якія значна меншыя за Слонім, у дыктоўцы ўдзельнічаў таксама 21 чалавек. Месца правядзеньня было яшчэ больш незвычайным — на нёманскім беразе. Пасьля дыктоўкі правялі маёўку, гаварылі пра БНР і яе дзеячаў. А вось у другім па памерах горадзе вобласьці — Лідзе правесьці дыктоўку не ўдалося, хаця там моцная арганізацыя ТБМ, і ёю рабіліся разнастайныя высілкі, каб атрымаць дазвол уладаў. І ў бібліятэцы, і ў праваслаўнай нядзельнай школцы, і ў доме творчасьці залю атрымаць не ўдалося. Паводле аднаго з арганізатараў Станіслава Судніка, склалася ўражаньне, што ім заблякавалі гэтую ініцыятыву. Лідчукі таксама ўрэшце зрабілі спробу правесьці дыктоўку пад адкрытым небам у якасьці "сяброўскай сустрэчы" каля помніка Францішку Скарыну, што стаіць побач з Фарным касьцёлам. Але ўлады спаслаліся на тое, што вакол помніка адбывацца рамонтныя работы – мяняюць тратуары. Нехта прапанаваў: давайце тады зробім "дыктоўку на бардзюрах" ля помніка. Але суполка БНФ выступіла супраць – арышты праз дыктоўку нікому непатрэбныя. Апошняй спробай была просьба да ўладаў даць памяшканьне на дваццаць чалавек для гістарычнай канфэрэнцыі, у перапынку можна было й дыктоўку напісаць, але ўлады засталіся няўмольнымі. Алесь Кавалёў 24.03.2008
Палац у Сьвяцку ацэняць па-новаму
Магнацкая рэзыдэнцыя ў раёне Аўгустоўскага каналу пачынае разбурацца. Палац Валовічаў у Сьвяцку Гарадзенскага раёну наведалі ацэншчыкі зь міністэрства культуры. Іхняя задача – вызначыць кошт помніка архітэктуры канца ХVІІІ стагодзьдзя, каб выставіць яго ў будучыню на аўкцыён. Некалькі гадоў таму, калі трохпавярховы гмах пакінула мэдычная установа для хворых на сухоты, яго ацанілі на паўтары мільярды рублёў. У гэтых мясьцінах толькі ён і Аўгустоўскі канал – у сьпісах помнікаў рэспубліканскага значэньня. Улады мелі спадзяваньне, што рэканструкцыя беларускага адрэзка каналу (асноўная яго частка – у Польшчы) дапаможа знайсьці інвэстара. Паводле задумы, у гэтых мясьцінах пачне разьвівацца міжнародны турызм. Аднак мінула амаль два гады, як Аўгустоўскі канал адбудаваны, але прытоку турыстаў няма, а палац ніхто не купіў. Пытаньне ў тым, што пасьля яго пакупкі неабходна будзе ўкласьці вялікія грошы ў рэстаўрацыю. Будаўніцтва палацу закончылі толькі ў 1799 годзе, калі Рэч Паспалітая перастала існаваць і ўсё Вялікае княства Літоўскае далучылі да Расейскай імпэрыі. Аднак ён сёньня нібыта нагадвае сваім выглядам пра краіну, якая перастала існаваць. Рэч у тым, што будаваў палац італьянскі архітэктар Джузэпе Сака, які зьяўляецца аўтарам іншых будынкаў, створаных у суседняй Горадні ў часы апошняга караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Палац збудаваны ў стылі барока, і можна нават уявіць, што ён стаіць дзе-небудзь у Францыі. Расейскія архітэктары пачалі будаваць палацы ў гарадзенскіх ваколіцах у стылі клясіцызму, якім стаў адметным пачатак ХІХ стагодзьдзя. Такі архітэктурны помнік, які не перабудоўвалі пазьней, і які няблага захаваўся – вялікая рэдкасьць для Беларусі. На якую суму ацэняць палац Валовічаў сталічныя спэцыялісты, стане вядома пазьней. Паўтары мільярды рублёў – гэта яго балянсавы кошт. А калі і за колькі яго выставяць на продаж, а тым больш – хто і за якую суму яго набудзе, сёньня абсалютна невядома. Мы зьвярнуліся па камэнтар да доктара гістарычных навук, спэцыяліста па зоне Аўгустоўскага каналу Сьвятланы Сяльверставай. Хто рэальна ў Беларусі можа выкупіць Сьвяцкі палац, хіба што моцны банк? – пацікавіліся мы. Гісторык адказала, што сапраўды, такі аб’ект могуць рэальна пацягнуць толькі яны. Нейк у Горадні быў сэмінар банкіраў, іх павезьлі на экскурсію на Аўгустоўскі канал, а затым у палац Валовічаў. Ён ім вельмі спадабаўся, але тады яшчэ не было мовы пра аўкцыён, кажа спадарыня Сяльверстава. А калі ня знойдзецца пакупніка, ці ня можа ўзяць на сябе рэстаўрацыю дзяржава, зважаючы на адзінкавасьць такога помніка архітэктуры? Гісторык лічыць, што такі варыянт ня выключаны, паколькі дзяржава займаецца Мірскім і Нясвіскім замкамі. Яна падкрэсьлівае, што палац у Сьвяцку сапраўды вымагае, каб яго пачалі рамантаваць чым хутчэй. Алесь Кавалёў 13.03.2008 |