Belnarod.org – Сайт региональных новостей от гражданских и профсоюзных активистов, журналистов и просто небезразличных людей

Яе аўральна ўводзілі ў лік дзеючых з дапамогай будаўнікоў хіба ці не паловы Меншчыны. Чаму так сьпяшаліся? Каб пасьпець да выбараў прадэманстраваць клопат вэртыкалі пра народ.

Гэта толькі частка Старобінскай бальніцы, увод у эксплюатацыю якой плянуецца ў сакавіку. Аднак ужо цяпер на адкрыцьці прысутнічалі знакавыя асобы мясцовай вэртыкалі: старшыня Менскага аблвыканкаму Нікалай Дамашкевіч і новы старшыня Салігорскага райвыканкаму Аляксандар Рымашэўскі. Было многа сказана пра шчырасьць клопатаў вэртыкалі аб дабрабыце людзей.

Але ж ці ўсё так выдатна?

Па першае, хацелася б адзначыць, што будоўля гэтае бальніцы цягнецца не два апошнія месяцы, а ўжо сямнаццаць год. Але ж у кастрычніку 2006 года ў Сатробіне зьяўляецца спадар Дамашкевіч і бліжэйшыя два месяцы амаль для тысячы будаўнікоў з усёй Меншычыны пераўтвараюцца ў сапраўдны вэрхал.

Дырэктар ААТ "Салігорскпрамбуд" Ашэйчык Нікалай Захаравіч тэрмінова накіроўвае сюды нябачную колькасьць людзей . Прыцягваюцца нават сілы зь Менску ды Маладэчна. Людзям даводзіцца працаваць па дванаццаць гадзінаў у суткі, па суботах і нават нядзелях. А калі напярэдадні каталіцкага Раства Хрыстова ўся краіна адпачывала тры дні, у Старобіне рабочым прыходзілася працаваць усе выходныя. Нават была спроба прымусіць людзей выйсьці на будоўлю і 25 сьнежня.

Будаўнікі ўвесь час скардзяцца, што ня бачаць сваіх семьяў, ня могуць займацца сваімі хатнімі справамі, якіх з кожным тыдням назапашваецца ўсё больш і больш. А пра звычайны адпачынак і казаць няма чаго. Часу застаецца, хіба што паесьці, бо зноўку трэба класьціся спаць: зранку ж на працу. Лінейныя інжынэры скардзяцца, маўляў Ашэйчык зарабляе сабе чарговыя мэдалі і прагінаецца перад прэзыдэнтам, а людзей за людзей ня лічыць.

Нехта нават прыпомніў, як паважаны дэпутат Нікалай Захаравіч, яшчэ пад час крызісу з продажам калійных соляў на Беларуськаліі, загадаў прымусіць рабочых працаваць у выходныя пад пагрозай звальненьня. Маўляў калійны гігант стаіць, а людзям на Салігоршчыне падзецца больш няма куды: альбо "Белкалій" альбо "Салігорскпрамбуд". Таму будуць і ў выходныя працаваць.

Мясцовым уладам напярэдадні выбараў патрабавалася паказаць сваё дбаньне і клопат пра шчасьце народа. А тое, што сямнаццаць год гэта нікога не хвалявала, тое што людзі, як парабкі, без выходных і нармалёвага адпачынку да ночы ўкалываюць, тое што якасьць гэтых звыштэрміновых работ будзе нулявая, гэта ж нікога зь мясцовай вэртыкалі не цікавіць.

Вось так і атрымліваееца, што беларусы ўжо на працягу амаль трынаццаці год у мірны час штодзень вядуць нейкія бітвы: за ўраджай, за аграгарадкі, за бібліятэкі і лядовыя палацы, адным словам - за стабільнасьць! Застаецца толькі адное пытаньне: а жыць калі?

Алесь Міхалок

23.01.2007

Кіраўніцтва Меншчыны патрабуе актыўна шукаць варыянты выпрацоўкі энэргіі ад "уласных" рэсурсаў. Кожны трэці кіляват мусіць быць выключна "мясцовым".

Улетку мінулага года на 1-й Менскай птушкафабрыцы была зманціравана ўстаноўка HERLT HSV 1300, якую па замежнай ліцэнзіі вырабляе камэрцыйная фірма ў расейскім горадзе Тула. У комплексе зь зернесушылкай М-819 агрэгат сушыў збожжа.

Для распалкі выкарыстоўваліся дровы даўжынёй да аднаго мэтра, шчыльна зьвязаныя дротам у пук. Пасьля печ жэрла рулёны саломы. Нагрэты да тэмпэратуры 1000 °С гарачы газ з камэры гарэньня выкарыстоўваўся для нагрэву сушылкі.

Новы ў Беларусі энэргетычны працэс адлюстраваны ў выніках навуковага назіраньня. Высьветлілася: утрыманьне энэргіі ў адным літры дызельнага паліва і ў 2,4 кіляграма саломы – аднолькавыя! "Адзін рулён, які мае ў дыямэтрыды 1,8 мэтра і вагу 330 кіляграмаў, замяняе як мінімум 140 літраў дызельнага паліва альбо 140 кубамэтаў прыроднага газу", пішуць экспэрэмэнтатары.

Тое, што ў Ждановічах недасушаная салома страшэнна чадзіла альбо слаба спрасаваныя рулоны яе ўспыхвалі, як запалкі, сёньня не камэнтуецца. У Салігорску старшыня Менскага аблвыканкаму Мікалай Дамашкевіч запатрабаваў яшчэ больш актыўнай рэалізацыі новых праектаў.

– Трэба пашыраць выкарыстаньне ў якасьці мясцовага віду паліва салому ў рулонах й цюках. Кожны мусіць шукаць спосабы, дадатковыя крыніцы. Для атрыманьня таннай энэргіі будзем выкарыстоўваць любую магчымасць, – заклікаў губэрнатар.

Расшыфроўваючы ягоныя тэзы, кіраўнік абласнога ўпраўленьня па надзору за рацыянальным выкарыстаньнем паліўна-энэргетычных рэсурсаў Рыгор Кірыльчык паведаміў, што да 2012 года ўдзельная вага мясцовых відаў паліва ў агульным аб'ёме паліўна-энэргетычных рэсурсаў мусіць быць павялічана да 35 адсоткаў.

– Цяпер выкарыстоўваецца прыкладна 520 тысяч тон умоўнага паліва, а плянуемы паказчык – 940 тысяч тон. Такім чынам, патрабуецца павышаць выкарыстаньне мясцовых відаў паліва больш як на 80 тысяч тон у год, – удакладняе Рыгор Кірыльчык.

У якасьці прыкладу суразмоўца называе модульную кацельню ў вёсцы Раеўка Маладэчанскага раёну, якая функцыянуе на дровах. У год тут іх спальваюць да трох тысяч кубамэтраў. Драўніна ацяпляе вёску, дзе 2,5 тысячы жыхароў, лякарню і лазьню.

Удакладняю, што каштуе кацелья ў весцы Раеўка і паліва для яе больш як 60 000 000 рублёў. А ўсяго Меншчыне патрабуецца такіх установак больш як чатыры сотні. Дзе шукаць вялізарныя грошы?

Пытаньні выклікае і мэта атрымаць 15 адсоткаў энэргіі ў вобласьці на гідраэлектрастанцыях.

Салігорская міні-ГЭС – адна зь першых. Узводзілі яе, пачынаючы ад сьнежня 2005-га. Кошт – адзін мільярд рублёў, плюс яшчэ 220 мільёнаў рублёў зь бюжэту выдаткавана на абсталяваньне. Прынцып дзеяньня заснаваны на перападзе ўзроўняў Салігорскім вадасховічшы і ў рацэ Случ. Зараз вада ідзе праз станцыю, дапамагае выпрацоўваць электрычнасьць.

Плянуецца, што такім чынам будзе атрымана 1 мільён кілаватгадзінаў электраэнергіі ў год. Гэтага хопіць, каб асьвятляць адну вёску на 700 дамоў, або чатыры маленькія населеныя пункты.

Трэба адзначыць, што на Меншчыне ў плянах збудаваць яшчэ дзьве станцыі. Адна разьмесьціцца ў Валожынскім раёне, другая, Войкаўская, каля Плешчаніцаў. Дзьве новыя ГЭС прынясуць яшчэ 1,3 мільёна кілаваттгадзін.

Безумоўна, такія мізэрныя дадаткі манаполію "Газпрома" не разбураць. Ды і аўчынка, верагодна, не вартая вырабу. "Пры цяперашніх коштах абсталяваньня, сыравіны і працы сьмела можна паліць у кацельнях усё той жа газ", – даводзяць незалежныя экспэрты. Атрымліваецца, сёньняшнія пошукі ўладаў уласных энэргарэсурсаў – мартышкіна праца.

Галіна Баравая

18.01.2007

Жыхар смалявіцкай вёскі Мглё Алег Скачкоў быў лідэрам на выбарах у сельсавет. Іншай думкі прытрымліваліся толькі тамтэйшае начальства. Яно й "перамагло". Вяскоўцы вырашылі не здавацца.

Мглё, паводле вяскоўцаў, адпавядае сваёй назве. Жыцьцё ў ім "во мгле" – інакш не назавеш. Па-першае, тутэйшая гаспадарка "Парыская камуна" ня здольная забясьпечыць вяскоўцаў прыстойнымі заробкамі, якіх бы хапіла на ўтрыманьне сям’і. Па-другое, нягледзячы на геаграфічную выгаду (месьціцца каля аўтадарогі Менск -Жодзіна), вонкавае аблічча Мглё ня мае ніякіх прыкметаў пэрспэктыўнага паселішча.

Напрыклад, вясковая крама даўно патрабуе капітальнага рамонту. Тое ж можна сказаць і пра мясцовы водаправод – працуе, як мокрае гарыць. Мінулай зімой у самы разгар маразоў застаўся без вады васьмікватэрны дом. Ён знаходзіцца на балянсе Смалявіцкай птушкафабрыкі, а ў той, як вядома, вытворчыя справы летась зусім ня клеіліся. Зьвярнуліся пацярпелыя ў сельсавет, які знаходзіцца ў вёсцы Юр’ева, маўляў, трэба замяніць некалькі мэтраў труб на новыя. У адказ – маўчаньне. Пасьля гэтага вяскоўцы накіравалі скаргу ў райвыканкам. Затым у аблвыканкам.

Спатрэбілася больш як паўгода, каб аднавіць водазабесьпячэньне. Прыкметную ролю ў гэтым адыграў мясцовы апазыцыянэр Алег Скачкоў, чалавек з вышэйшай адукацыяй, якая, аднак ні ў Мглё, ні ў яго ваколіцах не патрэбная гаспадарнікам. Працуе спадар Скачкоў звычайным ахоўнікам на торфазаводзе, што месьціцца непадалёку.

Так сталася, што большасьць здарэньняў у Мглё, якія патрабаюць зваротаў да начальства, не абыходзяцца без яго ўдзелу. І гэта нягледзячы на тое, што інтарэсы жыхароў прадстаўляюць у сельскім савеце аж тры дэпутаты. Яны ўжо там "прапісаныя" па два-тры скліканьні. Аднак ніводзін з гэтых "вэтэранаў" ні разу па-сапраўднаму й ня стаў на абарону інтарэсаў вяскоўцаў. Тады й зьвярнуліся жыхары Мглё да спадара Скачкова, каб той на выбарах 14 студзеня стаў іх прадстаўніком у сельсавеце. Практычна ўсе казалі: "На цябе аднаго надзея".

Актывіст пагадзіўся, і хоць улады выставілі супраць яго свайго прадстаўніка, быў перакананы: дэпутацкі мандат у кішэні. Тым больш, папярэднія апытаньні сьведчылі, што абсалютная большасьць выбарцаў, якія жывуць па вуліцах Маладзёжная, Цэнтральная, Азёрная й Жодзінская, зьбіраліся галасаваць за яго.

Але ўвечары 14 студзеня выбарчая камісія ў Юр’еўскім сельсавеце абвясьціла Скачкову, што дэпутатам ён ня стаў. Нібыта толькі 31 жыхар Мглё прагаласаваў за яго кандыдатуру, а 38 – супраць.

– Гэта чыстай вады фальсыфікацыя, – лічыць экс-кандыдат. – Каб даказаць сваю праўду, ужо заўтра абыду ўсіх вяскоўцаў і даведаюся, як людзі прагаласавалі насамрэч. А далей ужо разам вырашым, што рабіць: варта судзіцца з махлярамі ці не.

Міхал Вавула

16.01.2007

Шмат у якіх цахах, крамах, грамадзкіх будынках Меншчыны сёньня горш, чым на вуліцы. Холадна, бо скрозь пачалі эканоміць на абагрэве памяшканьняў – гэта, нібыта, задорага.

Ураганны вецер у мінулы панядзелак зноў нарабіў бяды на вялейскім заводзе "Зэніт". З даху над цэхам №104 сарвала часовыя латкі з толі і шыфэру. Празь дзіркі вадзяныя кроплі праліваюцца на станкі. Каб прымусіць людзей працаваць, адміністрацыя распарадзілася збудаваць павеці з поліэтылену. Аднак жанчыны-штампоўшчыцы не жадаюць працаваць у цэху-акварыюме. Ужо двойчы тут узьнікаў стыхійны страйк.

Таксама расьце незадаволенасьць сярод працаўнікоў Клецкага мэханічнага заводу. Сёлета ў лістападзе памяшканьні абаграваліся толькі два дні. Цяпер станочнікі наагул вымушаныя працаваць у ватніках ды валёнках. Каб пагрэць рукі, жанчыны наведваюцца ў цэх, дзе плавяць алюміній. Даводзіцца цярпець смурод і асьцерагацца вымазаць вопратку.

50-гадовая зборшчыца электраапаратуры Ірына Заяц гаворыць, што сёлета мэханічны завод адмаўляецца ад абагрэву кацельні суседняга кансэрвавага заводу.

– Начальства цьвердзіць пра вялікую эканомію, – кажа Ірына Заяц. – Але мы як атрымлівалі па 180 тысяч рублёў у лістападзе, дык і цяпер ні капейкі не дадалі. Затое ўжо больш як 15 нашых людзей прастудзіліся.

У бугальтэрыі завода адмаўляюцца называць лічбы эканоміі на цяпле. Нібыта палохаюцца сурочыць, што надыдуць маразы. Са словаў Ігара Шамрука, кацельня кансэрвавага заводу – газавая ад 2003 году. Спэцыяліст кажа, што цяпер катлы нават нельга тэрмінова пераключыць на мазут.

– Пры кошце газу 100 далляраў за 1000 кубамэтраў нашая вытворчасьць вылеціць у трубу! – пераконвае Ігар Шамрук.

Клецкі мэханічны завод вырабляе бурачныя і кукурузныя сеялкі, электракіпяцільнікі, карпусы электрапрасаў. Цяпер тут маюць працу каля 400 жыхароў райцэнтру і суседніх вёсак.

Скардзяцца на холад у крамах так званых аграгарадкоў прадаўцы і пакупнікі. Алена Панцялеева з Нясьвіскага раёну даводзіць, што ў Вайнілавіцкім сельмагу тэмпэратура ўсяго плюс тры, калі на вуліцы плюс шэсць. У краме – халоднае і сырое паветра. Са словаў Алены Панцялеевай, цукеркі – мокрыя і ліпкія. Каўбасы ад холаду пакрываюцца белым налётам. Крупы і мука сырэюць. Пакупнікі адмаўляюцца іх набываць.

Аналягічная сытуацыя ў крамах вёсак Караліна, Міцькавічы, Лань, Гарадзея.

Пра холад у крамах і сапсаваныя прадукты нагадваю дырэктару гандлёвых прадпрыемстваў Нясьвіскага райспажыўсаюзу Аляксандру Угляніцу. Ён тлумачыць, што сёлета "Белкаапсаюз" аддаў загад не пачынаць ацяпляльны сэзон у "сувязі з цёплым надвор’ем ".

– Але на гэтым тыдні ацяпленьне ў крамах раёну падключым, – запэўнівае спадар Угляніца.

У Нясьвіскай райпаліклініцы урач Іван Костусь пацьвердзіў факты больш частых зваротаў працаўнікоў гандлю за лекавай дапамогай. Аднак афіцыйны ўлік застаецца сьціплым, бо ў пэрыяд падрыхтоўкі да выбараў у мясцовыя саветы мэдыцынскім установам было забаронена выдаваць прадаўцам лісткі часовай непрацаздольнасьці.

Галіна Баравая

16.01.2007

У вёсцы Хатляны Узьдзенскага раёну пройдуць альтэрнатыўныя выбары. Канкурэнтам афіцыйнага кандыдата будзе прадпрымальнік Аляксандр Лабанок.

Вёска Хатляны месьціцца на паўднёвай ускраіне Ўзьдзеншчыны. Ад райцэнтра яе аддзяляюць два дзясяткі кілямэтраў і бойкі Слуцкі шлях (аўтадарога Менск-Слуцак-Салігорск-Мікашэвічы). Жыцьцё ў гэтым мядзьведжым куце мае свае адметнасьці.

Хатляны – мікрадзяржава, у якой дзейнічае беларуская Канстытуцыя ў трактоўцы тутэйшага начальства. Парадкі тут усталёўваюць кіраўнікі мясцовага сельгаспрадпрыемства, сельсавету, школы і жыльлёва-камунальнай гаспадаркі. Паводле вяскоўцаў, чалавеку "бяз рабскай псыхалёгіі" жыць у адпаведнасьці з гэтымі парадкамі складана. Можна застацца бяз працы, бяз грошай, без кавалку хлеба. Урэшце рэшт, давядзецца зьяжджаць з раёну, што некаторыя хатлянцы й робяць.

Некалькі гадоў назад ў такой сытуацыі апынуся й мясцовы жыхар Аляксандар Лабанок. Ён – апазыцыянэр са стажам. Цяпер – сябра Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада). Вырашыў нікуды не зьяжджаць, а сваю незалежнасьць ад начальства здабыць прадпрымальніцкай працай. Сёньня мае ў Хатлянах прыватную краму.

Сёлета спадар Лабанок вырашыў паўдзельнічаць у мясцовых выбарах. Напісаў заяву, сабраў неабходную колькасьць подпісаў і зарэгістраваўся кандыдатам у дэпутаты Хатлянскага сельсавету. Гэтая ініцыятыва выклікала незадавальненьне тамтэйшых кіраўнікоў. Адзін зь іх прыслаў свайго падначаленага да Лабанка й перадаў патрабаваньне зьняць сваю кандыдатуру. Бізнэсовец адмовіўся. Пасьля гэтага арганізатары выбараў у тэрміновым парадку зацьвердзілі ў якасьці канкурэнта Лабанку загадчыцу вясковага дзіцячага садку.

Адначасова тутэйшае начальства пачало шкодзіць бізнэсу апазыцыйнага кандыдата. Было вырашана зьліквідаваць пад’язныя шляхі да яго крамы. У адзін зь дзён зьявіліся дарожная тэхніка: трактар і экскаватар разбурылі дарогу, якую Лабанок праклаў за ўласныя грошы. Цяпер да крамы – не дайсьці, не даехаць. Скаргі прадпрымальніка ў міліцыю й пракуратуру пра гвалт над прыватнай уласнасьцю станоўчага для яго выніку ня мелі. Праваахоўчыя органы парушэньні службовых злаўмысьнікаў прызналі, аднак завесьці на іх адміністрацыйную ці крымінальную справу з мэтай кампэнсацыі матэрыяльных і маральных выдаткаў не захацелі.

Міхал Вавула

13.01.2007

У год Сьвіньні жыхары Слуцкага раёну хадайнічаюць аб перайменаваньні вёскі Маяк у спрадвечнае Дзюдзева. Год таму сэсія мясцовага райсавету вярнула назву "Вынішчы" паселішчу васемнаццатага стагодзьдзя.

Дзюдзева, Кабыльчыцы, Навозчыцы, Хранава, Цыцкавічы – гэта колішнія назвы вёсак на Случчыне. Выдадзены ў Менску ў семідзесятыя гады "Кароткі тапанімічны слоўнік" прафэсара Вадзіма Жучкевіча ўдакладняе, што назва "Дзюдзева" паходзіць ад дыялектнага дзюдзя – "сьвінчо".

– Вой, праўда ж, – пацьвярджае Зінаіда Мяцельская, – сьвіней у нашай вёсцы заўжды было больш, чым людзей і сабак.

Бабуля Зіна цьвердзіць, што за "панскім часам" тут працавалі ажно сем ветракоў.

– Быў хлеб на стале, а мука – у карыце, – кажа яна.

У гутарцы з былым старшынёй мясцовага сельсавету Уладзімерам Косьцікам высьвятляем, што створаны пасьля 1939 году калгас ў вёсцы Дзюдзева таксама быў самы "сьвінскі" у раёне.

– На тутэйшай сьвінафэрме кармілі да дзьвюх тысяч галоў, – нагадвае суразмоўца. – Нашы людзі ордэны і мэдалі заваёўвалі, у Маскву на ВДНГ езьдзілі. Але як выклічуць каторага атрымаць узнагароду ды скажуць: "Вось гэта сьвінар з вёскі Дзюдзева!" – уся заля пасьміхаецца.

Праўда ці не, што партыйныя людзі не лічылі сьвіней за таварышаў, але ў 1973 годзе вёску перадавікоў Дзюдзева перайменавалі ў Маяк. Праз больш як тры дзесяцігодзьдзі ад былога калгасу "Маяк" – ні сьвятла, ні бліскавіцы. Гаспадарка збанкрутавала, сьвінафэрму зачынілі. Тое, што засталося – далучылі да СПК "Леткаўшчына".

Паводле сельсавецкага перапісу, на сёньня ў былой вёсцы Дзюдзева ўсяго 12 кароў і больш як 70 сьвіней. Дзюдзеўцы працягваюць упарта трымацца за дзюдзек.

Сябра Тапанімічнай камісіі НАН Беларусі Валянціна Лемцюгова тлумачыць, што ў Беларусі на сёньня 25 тысяч вёсак. Падлічана, што больш як трэцяя частка з іх былі перайменаваныя ў 1960-1990 гады.

– Цяпер колькасьць вёсак няўхільна зьмяншаецца, але адначасова пашыраецца ініцыятыва вяртаньня назваў з народнай тапанімікі, – кажа Валянціна Лемцюгова.

Спэцыяліст называе некалькі дзесяткаў паселішчаў, якім вернуты гістарычныя назвы. У прыватнасьці, вёска Дзіўная Лужкоўскага сельсавету на Віцебшчыне набыла ранейшую назву Гарадзец.

Нядаўна жыхары вёскі Нёман Узьдзенскага раёну вярнулі ранейшую назву паселішчу – Магільнае. Менавітатак яно ўзгадваецца ў старажытных летапісах, дарэвалюцыйнай і савецкай навуковай літаратуры як месца бітвы ў ХІІІ стагодзьдзі беларуска-літоўскіх войскаў з татара-мангольскімі заваёўнікамі. Чужынцы былі разьбітыя.

Ну і 18 ліпеня 2006 году дэпутаты Пастаўскага райсавету аднагалосна прынялі рашэньне вярнуць вёсцы Новадруцк назву Парыж. Існуе дакладны гістарычны факт, што 18 ліпеня 1812 году Напалеон Банапарт параўнаў тутэйшы маёнтак з Парыжам. Апякуецца цяпер пастаўскім Парыжам сьвятар Мосарскага касьцёлу ксёндз Ёзас Булька:

– Каля лякарні будзем рабіць бульвары. Напісаў прэзыдэнту, ён аддае гандлёвы цэнтар, што развальваецца. Там будзе плябанія. Будзе заля для вывучэньня Катэхізу і будзе касьцёл.

У пастаўскім Парыжы на сёньня 375 жыхароў.

Галіна Баравая

04.01.2007